Nhận định của chuyên gia Hải H Nguyễn
Tháng 9/2026, thị trường M&A Việt Nam xử lý 30 thương vụ với tổng giá trị ước tính 1,74 tỷ USD — nhưng gần như toàn bộ trọng lực đó đổ vào bất động sản. Trong khi đó, cùng thời điểm này, một quỹ ngoại lặng lẽ thu hồi khoản vay và rút khỏi Dat Bike ngay sau khi startup xe điện này vừa chốt xong Series B 26 triệu USD. Hai sự kiện xảy ra song song nhưng kể hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau về cách tiền đang vận động trong hệ sinh thái này.
Tôi muốn bắt đầu từ câu hỏi mà nhiều founder chưa dám đặt ra thẳng: tiền đang đi đâu, và tại sao nó không đi về phía mình? Câu trả lời không nằm ở chất lượng đội ngũ hay sức hấp dẫn của sản phẩm. Câu trả lời nằm ở cấu trúc phân bổ vốn toàn cầu đang tái định hình. Các nhà đầu tư quốc tế đang ưu tiên Mỹ và Trung Quốc, và Đông Nam Á — vốn đã không có thêm kỳ lân nào kể từ năm 2018 — đang trở thành vùng trũng trong bản đồ ưu tiên đó.
Đây không phải chu kỳ. Đây là dịch chuyển cấu trúc. Tôi phân biệt hai khái niệm này rất rõ vì cách ứng xử của founder sẽ khác nhau hoàn toàn. Nếu chỉ là chu kỳ, bạn có thể chờ. Nếu là cấu trúc, chờ là sai. Khi dòng vốn quốc tế co về các thị trường lớn hơn vì lý do thanh khoản, vì lý do địa chính trị, vì kỳ vọng sinh lời ngắn hạn được nâng cao bởi lãi suất Mỹ vẫn đang ở vùng cao và phiên Fed ngày 28/10 chưa cho tín hiệu rõ ràng — thì startup Đông Nam Á không phải đang mất vốn tạm thời, mà đang mất vị trí trong danh mục ưu tiên dài hạn của nhiều LP lớn.
Câu chuyện PIDG rút khỏi Dat Bike minh họa rõ một điều tôi hay nói với founder: closing round không đồng nghĩa với alignment. Quỹ vào bằng công cụ nợ, họ có quyền thu hồi khi điều kiện cho phép, và họ đã làm vậy. Không có gì sai ở đây về mặt pháp lý hay đạo đức. Nhưng nó nhắc nhở rằng cấu trúc vốn và mục tiêu của từng nhà đầu tư phải được hiểu rõ trước khi ký, không phải sau. Một quỹ development finance như PIDG có mandate khác với một quỹ VC thuần túy — và khi mandate đó đã hoàn thành, họ thoái vốn, dù bạn vừa mới gọi xong vòng mới.
Bạn mới đọc khoảng 1/3 bài phân tích — đăng ký miễn phí để đọc tiếp phần còn lại ↓