Lãi suất nóng, thị trường rung

Một nữ ca sĩ Việt Nam vừa trở thành General Partner tại một quỹ VC Mỹ — và tôi nghĩ đây là tin quan trọng nhất tuần này cho founder Việt đang gọi vốn quốc tế, dù phần lớn mọi người đang chú ý vào vàng thủng 4.008 USD hay lợi suất trái phiếu Mỹ chạm 4,99%.

Tôi nói quan trọng nhất vì nó phá vỡ một giả định ngầm mà nhiều founder Việt vẫn giữ: rằng muốn thâm nhập hệ sinh thái VC quốc tế thì phải đi theo con đường kỹ thuật — bằng MBA, bằng background Stanford, bằng exit hoành tráng. Câu chuyện của nữ ca sĩ này chứng minh điều ngược lại: cộng đồng, câu chuyện cá nhân đủ sức và mạng lưới tin tưởng đang là lối vào thực sự. Với founder đang pitch quỹ nước ngoài, đây không phải tin truyền cảm hứng — đây là tín hiệu thị trường. Ai kể được câu chuyện đúng cho đúng người, kẻ đó được ngồi vào bàn trước.

Nhưng ngồi vào bàn chưa đủ, đặc biệt khi môi trường vốn đang thắt lại từ nhiều phía cùng lúc. Nhìn sang thị trường toàn cầu hôm nay: S&P 500 ở 7.624 điểm giảm 0,52%, Nasdaq 25.955 điểm giảm 0,21%, Bitcoin 80.332 USD giảm 0,92%, vàng 4.008 USD giảm 1,29%, bạc 53,95 USD giảm 1,49%, dầu Brent 111,70 USD giảm 1,30%. Gần như toàn bộ tài sản đều đỏ — kể cả vàng, thứ vốn được coi là nơi trú ẩn an toàn. Ngoại lệ duy nhất là dầu WTI tăng 3,82% lên 103,27 USD — và đây là tín hiệu đáng lo hơn là đáng mừng, vì WTI tăng trong khi Brent giảm thường phản ánh gián đoạn nguồn cung cục bộ chứ không phải nhu cầu phục hồi. Tiền không chạy vào tài sản nào — tiền đang nằm yên, chờ Fed.

Khi lợi suất trái phiếu Mỹ 10 năm leo lên 4,99%, cơ chế rất rõ: chi phí vốn toàn cầu đắt hơn, tỷ suất chiết khấu trong mọi mô hình định giá tăng lên, và bội số định giá của startup — đặc biệt startup chưa có lợi nhuận — co lại. Phép tính tôi dựng: nếu một startup được định giá ở bội số 10x doanh thu khi lãi suất phi rủi ro ở 2%, thì khi lãi suất lên gần 5%, bội số hợp lý của cùng startup đó có thể giảm về 6–7x với cùng câu chuyện tăng trưởng. Founder đang chuẩn bị pitch vòng mới mà vẫn dùng benchmark định giá của năm 2021–2022 là đang tự hại mình trước khi vào phòng họp.